Choroby stawów u psa – rozpoznanie i postępowanie

Choroby stawów u psów mają najczęściej charakter przewlekły i są związane z różnego rodzaju zaburzeniami w budowie i funkcjonowaniu stawów. Większość schorzeń stawów u psów wynika z wrodzonych / genetycznych predyspozycji do rozwinięcia się dysplazji stawów biodrowych (schorzenie dokładnie opisane poniżej).

Pozostałe mogą wynikać m.in. z uszkodzeń mechanicznych (najczęściej kontuzji nabytych podczas aktywności), być wynikiem otyłości i związanego z nią nadmiernego obciążenia stawów, a także pojawiać się w naturalny sposób wraz z wiekiem i dotyczyć zwyrodnień tkanki chrzęstnej, bądź dotyczyć różnego rodzaju infekcji w obrębie stawu biodrowego lub chorób nowotworowych.

Rozwój choroby stawów i stopień, w jakim wpłynie ona na kondycję i ogólny stan zwierzaka, zależy przede wszystkim od szybkiego zdiagnozowania problemu. Opiekunowie psów nie powinni lekceważyć zarówno drobnych zwichnięć czy zerwanych więzadeł u psa (niewyleczone mogą dać o sobie znać, gdy pies będzie starszy), jak i jakichkolwiek innych objawów, które mogą świadczyć o dolegliwościach ze strony układu ruchu zwierzaka.

Na konsultację do weterynarza należy zgłosić się niezwłocznie po zauważeniu pierwszych niepokojących symptomów. Tylko wówczas istnieje możliwość podjęcia działań leczniczych, m.in. zastosowania fizjoterapii i terapii farmakologicznej, które mogą zatrzymać lub spowolnić postęp choroby – przewlekłe zwyrodnienie stawu lub stawów u psa oraz związane z nimi zmiany w obrębie stawów są nieodwracalne.

Poza wyjątkowymi sytuacjami, w których genetyczne choroby stawów manifestują się bezpośrednio po narodzinach psiaka i najczęściej wymagają wdrożenia intensywnej terapii ortopedycznej lub interwencji chirurgicznej – bardzo ważna jest profilaktyka! Właściwe żywienie czworonogów, dbanie o odpowiednią ilość ruchu na co dzień i właściwą masę ciała psa, a także szczepienie i regularne badania kontrolne u weterynarza to najlepsza inwestycja w zdrowe stawy naszego pupila.

Psy ras narażonych na problemy ze stawami lub prowadzących bardzo aktywny tryb życia można żywić sięgając po dedykowaną im karmę. W naszym katalogu mamy: Butcher’s Joints kawałki w sosie z kurczakiem. To pełnoporcjowa karma funkcjonalna do codziennego żywienia, wzmacniająca stawy i wspomagająca ich prawidłowe funkcjonowanie. W jej składzie, obok najwyższej jakości mięsa, znajdują się składniki wspierające zdrowie stawów (glukozamina i chondroityna) i ich ruchomość (kwas hialuronowy) oraz łagodzące ewentualne dolegliwości stawów (olej z łososia, bogaty w kwasy Omega 3).

Pamiętając, że choroby stawów mają najczęściej charakter przewlekły i przeważnie dają o sobie znać u psów starych – warto również pamiętać o dopasowaniu karmy do wieku zwierzęcia.

Dysplazja u psów należy do najczęściej występujących schorzeń ortopedycznych u naszych pupili. Istotą dysplazji stawu biodrowego (canine hip dysplasia) jest nieprawidłowa budowa głowy kości udowej i / lub panewki miedniczej, której efektem jest niedopasowanie lub niedokładne dopasowanie głowy kości udowej do panewki miednicznej.

Choroba ma złożoną etiologię, może ujawniać się w różnych momentach życia psa (zarówno u szczeniąt, jak i psów dorosłych) oraz wywoływać problemy w poruszaniu o różnym natężeniu. Szerzej o tej konkretnej chorobie – jej przyczynach, stopniowaniu i możliwościach zapobiegania – piszemy w osobnym artykule: dysplazja u psa – co to jest i czy można jej zapobiec.

Dysplazja stawów biodrowych u psów, podobnie jak u ludzi, jest chorobą dziedziczną – genetyczną, której manifestacja i natężenie może być modyfikowane przez czynniki środowiskowe.

Pod pojęciem czynników genetycznych rozumiemy geny przekazywane przez rodziców, odpowiedzialne m.in. za kształt elementów anatomicznych stawów biodrowych. Z kolei do czynników środowiskowych, które mogą przyczyniać się do pojawienia się choroby (wyłącznie u psów obciążonych genetycznie), tempa rozwoju choroby, poziomu jej zaawansowania oraz intensywności objawów – zalicza się przede wszystkim: sposób żywienia psa, w tym nadmierną podaż wapnia i witaminy D3 oraz przekarmianie prowadzące do otyłości. Istotne są również: zbyt intensywny wysiłek fizyczny oraz zbyt szybkie tempo wzrostu psa.

Otyłość to jeden z czynników, który opiekunowie mogą kontrolować. Każdy kilogram nadwagi to dodatkowe obciążenie stawów – jeśli Twój pies ma problem z wagą, przeczytaj nasz poradnik: co zrobić kiedy pies ma nadwagę.

Dysplazja stawów biodrowych dotyka przede wszystkim psy ras dużych i olbrzymich, choć jest również diagnozowana u przedstawicieli ras małych i średnich. Za predysponowane do schorzenia uznaje się: owczarki (niemieckie, środkowoazjatyckie, kaukaskie), rottweilery, golden retrievery, labrador retrievery, dogi niemieckie, mastiffy, nowofunlandy i berneńskie psy pasterskie.

Objawy dysplazji stawów biodrowych u psów mogą pojawić się zarówno u szczeniąt i psów młodych (między 3 a 12 miesiącem życia), jak i u psów dorosłych oraz starszych, u których rozwinęła się przewlekła postać schorzenia / powstały zwyrodnienia w obrębie stawu lub stawów.

Objawy dysplazji stawów biodrowych u młodych psów:

• zauważalne trudności we wstawaniu i w poruszaniu się,
• nagły spadek aktywności,
• apatia i wyraźna niechęć do poruszania się,
• ból w obrębie tylnych łap i miednicy,
• specyficzny sposób poruszania się, podobny do króliczych skoków (tzw. bunny hopping).

Objawy dysplazji stawów biodrowych u dorosłych i starszych psów:

• kulawizna (jednostronna lub dwustronna) i / lub chwiejny chód (tzw. bunny hooping),
• ból w obrębie tylnych łap i miednicy (doskwierający zwierzęciu w sposób ciągły lub pojawiający się po intensywnym wysiłku),
• zmiany w obrębie mięśni – zmniejszenie masy mięśniowej / zanik mięśni ud i pośladków, zwiększenie masy mięśniowej / hipertrofia mięśni przednich łap,
• słyszalny charakterystyczny szmer podczas poruszania się psa (tzw. krepitacja).

Opisane objawy dotyczą głównie dysplazji – najczęstszego schorzenia stawów u psów. Podobne symptomy (trudności w poruszaniu, kulawizna, ból) mogą towarzyszyć także innym chorobom układu ruchu: zwyrodnieniu stawów (artretyzmowi), urazom więzadeł czy infekcyjnym zapaleniom stawów. W każdym przypadku decyzja o diagnostyce należy do weterynarza. Im szybciej pupil trafi na badanie – tym więcej opcji leczenia pozostaje do dyspozycji.

Diagnostyka dysplazji stawów u psa opiera się na badaniach fizykalnych oraz badaniu rentgenowskim (prześwietleniu RTG).

Badania fizykalne to inaczej badania palpacyjne, w ramach których przeprowadza się testy: Ortolaniego, Barlowa i Bardensa. Testy przeprowadzane są u szczeniąt i młodych psów (najczęściej między 4 a 8 tygodniem życia) w znieczuleniu ogólnym i polegają na wykonaniu konkretnych ruchów / naciśnięć na kończyny (z podwichnięciem w stawie biodrowym – w teście Ortolaniego i Barlowa) w celu określenia / ocenienia predyspozycji do dysplazji stawów biodrowych.

Dokładny obraz i pełną diagnostykę zarówno predyspozycji do dysplazji, jak i stopnia zaawansowania choroby stawów, umożliwia przeprowadzenie diagnostyki RTG. Prześwietlenie wykonuje się najczęściej w głębokiej sedacji lub w znieczuleniu ogólnym, co umożliwia stworzenie trzech projekcji (uzyskanie zdjęć z trzech pozycji): brzuszno-grzbietowej, tzw. „na żabkę” oraz radiogramu do pomiaru indeksu dystrakcji (ocena „luźności” stawów).

W zaawansowanych chorobach zwyrodnieniowych stawów lub w ich diagnostyce – może wystąpić wskazanie do przeprowadzenia artroskopii, która polega na wprowadzeniu artroskopu do stawu i umożliwia bezpośrednią ocenę m.in. chrząstki stawowej.

Dysplazja stawów biodrowych u psów, w zależności od wieku zwierzaka, stopnia ryzyka wystąpienia choroby lub zaawansowania choroby może być leczona zachowawczo i/lub chirurgicznie.

Zachowawcze leczenie dysplazji stawów opiera się przede wszystkim na kontroli masy ciała psa, stosowaniu odpowiedniego żywienia (odpowiednio dobranej, wysokiej jakości karmy na stawy dla psa) oraz zapewnianiu zwierzakowi właściwej dla jego potrzeb i kondycji aktywności fizycznej. Ponadto w leczeniu zachowawczym mogą być stosowane różnego rodzaju środki farmakologiczne (preparaty, witaminy, tabletki na stawy dla psów) oraz fizykoterapia i laseroterapia.

W leczeniu chirurgicznym, do którego wskazaniem są najczęściej zaawansowane schorzenia, uniemożliwiające poruszanie się zwierzakowi (np. całkowite zwichnięcie stawu biodrowego, znaczące zmiany zwyrodnieniowe) – mogą zostać przeprowadzane wybrane zabiegi: IPS (symfizjodeza, czyli młodzieńcze zespolenie miedniczne), TPO (osteotomia miednicy), FHO (osteotomia głowy i szyi kości udowej), THR (endoprotezowanie stawu biodrowego – operacja stawu biodrowego u psa polegająca na zastąpieniu stawu biodrowego stawem sztucznym).

Psy z przewlekłymi chorobami stawów – zarówno leczone zachowawczo, jak i po zabiegach chirurgicznych – wymagają stałej, troskliwej opieki. Szczegółowe wskazówki dotyczące codziennej opieki nad starszym psem znajdziesz w naszym artykule o chorobach psów starzejących się.

Jakie są objawy chorób stawów u psa?

Najczęstsze objawy chorób stawów u psa to: trudności we wstawaniu, kulawizna (jednostronna lub dwustronna), chwiejny chód, nagły spadek aktywności, apatia i niechęć do ruchu oraz ból w obrębie tylnych łap i miednicy. U starszych psów może pojawić się charakterystyczny szmer (krepitacja) podczas chodzenia. Wszystkie te objawy wymagają konsultacji z weterynarzem – im szybciej, tym lepiej.

Co to jest dysplazja stawu biodrowego u psa?

Dysplazja stawu biodrowego (canine hip dysplasia) to genetyczna wada budowy stawu, polegająca na niedopasowaniu głowy kości udowej do panewki miednicznej. To najczęstsza choroba ortopedyczna u psów – szczególnie ras dużych, takich jak owczarek niemiecki, labrador retriever, golden retriever czy rottweiler. Stopień nasilenia objawów zależy od czynników środowiskowych: żywienia, masy ciała i poziomu aktywności fizycznej psa.

Jak leczyć choroby stawów u psa?

Leczenie chorób stawów u psa zależy od stopnia zaawansowania schorzenia. Leczenie zachowawcze obejmuje kontrolę masy ciała, specjalistyczną karmę na stawy (z glukozaminą, chondroityną i kwasami Omega 3), fizjoterapię, laseroterapię oraz leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. W zaawansowanych przypadkach stosuje się leczenie chirurgiczne – od osteotomii (IPS, TPO, FHO) po endoprotezę stawu biodrowego (THR).

Czy żywienie pomaga na choroby stawów u psa?

Żywienie nie zastąpi leczenia weterynaryjnego, ale odgrywa ważną rolę w profilaktyce i wspomaganiu terapii. Karma z glukozaminą, chondroityną, kwasem hialuronowym i kwasami Omega 3 (np. Butcher’s Joints) wspiera zdrowie chrząstki stawowej i zmniejsza stany zapalne. Kontrola masy ciała przez odpowiednie żywienie to jeden z najskuteczniejszych sposobów na codzienne odciążenie stawów psa.

Jakie rasy psów są najbardziej narażone na dysplazję stawów?

Na dysplazję stawów biodrowych najbardziej narażone są duże i olbrzymie rasy: owczarki (niemiecki, środkowoazjatycki, kaukaski), rottweiler, golden retriever, labrador retriever, dog niemiecki, mastiff, nowofundland i berneński pies pasterski. Dysplazję diagnozuje się jednak również u psów ras małych i średnich, dlatego każdy niepokojący objaw ze strony układu ruchu warto skonsultować z weterynarzem.

Choroby stawów dotyczą około 20% dorosłych psów i mogą manifestować się w różny sposób. Do najbardziej charakterystycznych objawów schorzeń stawów u psa należą trudności w poruszaniu się i spadek aktywności zwierzaka, kulawizna lub bunny hooping oraz dolegliwości bólowe w obrębie układu ruchu.

Najczęstszym problemem ortopedycznym u czworonogów jest dysplazja stawów biodrowych u psa, która ma podłoże genetyczne (niektóre rasy są predysponowane do tej wady), choć o stopniu jej natężenia w znacznym stopniu decydują czynniki środowiskowe (m.in. sposób żywienia psa i otyłość oraz poziom aktywności fizycznej).

W profilaktyce chorób stawów najistotniejsze jest dbanie o prawidłową masę ciała u psa, odpowiednie żywienie oraz właściwą ilość ruchu. Psy ras narażonych na problemy ze stawami oraz psy bardzo aktywne mogą być żywione za pomocą specjalnej karmy funkcjonalnej, której skład wzbogacono o składniki wspierające zdrowie stawów (np. Butcher’s Joints).