Jak wychować kota – od czego zacząć?

To, co pomoże nam uniknąć wielu problemów behawioralnych, to wiek, w których maluch trafia do nowego domu. Błędne jest myślenie, że im młodszy kot, tym lepiej, bo łatwiej będzie go ułożyć pod nas i nasze zwyczaje.

Naukowcy z Finlandii zbadali, jak zbyt wczesne odebranie kociąt od matki wpływa na rozwój emocjonalny maluchów.. Okazało się, że takie kociaki często mają problemy z agresją, frustracją, a nawet zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi. Dodatkowo, wczesne odebranie kociąt wpływa na ich elastyczność behawioralną – mają trudności z adaptowaniem się do zmian w otoczeniu. 

Często pojawia się również problem z ssaniem różnych przedmiotów, w tym ciała opiekuna. Choć może to wyglądać słodko, to również należy do zaburzeń behawioralnych. Warto wtedy skontaktować się z behawiorystą, by pomóc kotu w nauce odpowiedniego wyciszania się.

Dlaczego? Przypuszcza się, że wczesne odebranie kociąt wiąże się dla nich z tak dużym stresem, który prowadzi do trwałych zmian w funkcjonowaniu ich mózgu, szczególnie w obwodach korowo-podstawnych, co wywołuje poważne zaburzenia emocjonalne.

Dlatego by mieć kociaka kontaktowego, dobrze zsocjalizowanego, musimy pozwolić mu być z kocią rodziną tak długo, jak będzie tego potrzebował.

Wróćmy do głównego tematu i poszukajmy odpowiedzi na najważniejsze pytanie, a więc czy kota w ogóle da się wychować? Obiegowa opinia głosi, że nie jest to możliwe, a koci indywidualista zawsze będzie postępował tak, jak uważa. Na szczęście, nie jest to do końca prawda. Przy odpowiedniej dozie cierpliwości oraz zachowaniu kilku podstawowych zasad możesz spróbować czegoś nauczyć swojego kota. Oczywiście CZEGO to już będzie decydował sam kot.

Jeśli zależy ci na tym, by nauka była skuteczna, a jednocześnie przyjemna zarówno dla ciebie, jak i twojego przyjaciela, musisz pamiętać o kilku prostych zasadach.

• Szkolenie, przykładowo sztuczek, przeprowadzamy między posiłkami, nagroda w postaci przekąski będzie wówczas bardziej atrakcyjna. Pamiętaj jednak, by pod żadnym pozorem nie głodzić zwierzęcia!
• Nauka powinna odbywać się regularnie
• Czas nauki nowych poleceń nie może być długi. Kilka powtórzeń wystarczy. Koty szybko się nudzą.
• Zadbaj o miejsce nauki – nie powinno rozpraszać kota, wyeliminuj więc zabawki, wyłącz telewizor lub grające radio.

Jeśli przygarniasz kota ze schroniska, domu tymczasowego lub kupujesz go z hodowli, najczęściej jest on już w wieku, w którym może zostać odseparowany od matki, a więc ma co najmniej 12 tygodni. To dobry czas na rozpoczęcie nauki. Jeśli jednak kiedykolwiek zdarzy ci się obcować lub opiekować się młodszymi kotkami, pamiętaj, że wychowanie małego kota można rozpocząć jeszcze wcześniej. Koty po ukończeniu czwartego tygodnia życia stają się ciekawskie i bardzo aktywne. To właśnie wtedy ich mózg jest najbardziej chłonny. Warto to wykorzystać.

W jaki sposób wychowywać tak małego kociaka? Przede wszystkim należy zapewnić mu jak najwięcej pozytywnych kontaktów z człowiekiem. Powinien poznać nie tylko opiekuna, ale również kilka innych osób – dzięki temu będzie znacznie bardziej ufny w przyszłości.

Jeśli trafił do Ciebie koci dzieciak, to przede wszystkim daj mu czas. Pierwsze dni mogą być dla niego trudne. Dlatego też przygotuj kilka kryjówek – miejsc, w którym się schroni (domki, kartonowe pudełka). Nie wyjmuj go z niego na siłę. Gdy zacznie wychodzić i poznawać twój dom, możesz spróbować bawić się z nim zabawką dystansową – np. wędką. Pamiętaj, że NIGDY cały proces wychowania kota nie powinien opierać się na karceniu, lecz na wzmacnianiu pozytywnych zachowań. Co oznacza to w praktyce? Pokazuj kotu różne sytuacje, w których wymagasz od niego odpowiedniego zachowania. Mowa tu o:

• wkładaniu kota do transportera,
• przyzwyczajaniu do zabiegów pielęgnacyjnych (np. obcinania pazurków) – nie musisz tego robić, ale ucząc kota przyzwolenia na łapanie za łapkę znacznie ułatwisz sobie to zadanie w przyszłości
• myciu zębów
• drapaniu drapaka.

Gdy w czasie takich wydarzeń kot przejawia pożądane zachowanie (będzie spokojny, pozwoli na wykonywanie czynności), nagródź go niewielką, pyszną przekąską.

Nie ukrywajmy, mały kotek nie zawsze zachowa się tak, jak tego chcemy. Częstym problemem jest np. podgryzanie stóp lub dłoni, które z czasem, im kot staje się większy, jest coraz bardziej dokuczliwe. Jak wychować kota, żeby nie gryzł?

• nie zachęcaj kota do zabawy twoją stopą lub dłonią, nie ruszaj nią, nie chwal zwierzęcia za takie zachowanie,
• znieruchomienie „ofiary” sprawi, że kot straci nią zainteresowanie,

Kolejnym problemem jest niszczenie przez małe koty mebli oraz innych elementów wyposażenia. Co zrobić gdy zauważymy, że wbija w nie swoje pazurki? Krzyk nie jest dobrym rozwiązaniem – wywołuje stres u zwierzęcia, co może nasilać niepożądane zachowania. Podobnie z rzucaniem przedmiotami – kot może zacząć się ciebie obawiać, co znacząco utrudni wasze relacje. 

Jak pokazują badania naukowe w przypadku „walki” z niszczeniem mebli dużo lepiej sprawuje się pozytywne zachęcanie do używania drapaka poprzez smakołyki lub kocimiętkę niż stosowanie kar.

Jak widzisz, wychowanie małego kota nie jest wcale tak trudne, jak mogłoby się wydawać. Musisz jednak mieć świadomość, że jest to proces długotrwały i wymagający od ciebie cierpliwości, a raz zdobyta umiejętność czy dobre zachowanie powinny być utrwalane. 

Pamiętaj jednak, że kot to żywe zwierzę ze swoim charakterem, który musisz zaakceptować. Koty mają potrzebę drapania, eksploracji, zabawy czy polowania. Nie zmienisz kota pod siebie, nie zlikwidujesz tych zachowań. Możesz je jedynie odpowiednio przekierować.

Koty z natury to indywidualiści, nie oznacza to jednak, że nie można ich nauczyć odpowiednich zachowań. Wychowanie kota wymagać będzie od nas poświęcenia odpowiedniej ilości czasu, ale też i cierpliwości, jednak można nauczyć pewnych zachowań zarówno małego kotka jak i dorosłego osobnika.

Trochę trudniejsze zadania będzie nas czekać kiedy będziemy próbowali wychować drugiego kota w domu, ponieważ za nim przejdziemy do nauki czekać nas będzie okres zapoznania domowników.

Bibliografia:

• Karsh E.B. (1983): The Effects of Early and Late Handling on the Attachment of Cats to People. The Pet Connection. Globe Press; New York, NY, USA: 
• Casey R.A., Bradshaw J.W.S. (2008): The Effects of Additional Socialisation for Kittens in a Rescue Centre on Their Behaviour and Suitability as a Pet. Appl. Anim. Behav. Sci. 114:196–205 
• Milla K. Ahola, Katariina Vapalahti & Hannes Lohi, Early weaning increases aggression and stereotypic behaviour in cats, Scientific Reports volume 7, Article number: 10412 (2017)