Mastocytoma u psa i kota – objawy, leczenie i rokowania

Choroby nowotworowe powstają przez niekontrolowane namnażanie się komórek nowotworowych. Mastocytoma to jeden z najczęściej występujących guzów skóry u psów – powstaje przez rozrost komórek tucznych. Atakuje czworonogi w każdym wieku, lecz zagrożone są zwłaszcza starsze zwierzęta.

Nawet połowę przypadków mastocytomy określa się jako postać złośliwą. Mastocytoma u kotów stanowi natomiast ok. 20 procent wszystkich nowotworów skóry atakujących ten gatunek. Guzy komórek tucznych często są zmianami łagodnymi, lecz zdarzają się również złośliwe. Mastocytoma to poważna choroba, która może być dużym zagrożeniem dla każdego czworonoga.

Wykrycie guzów z komórek tucznych to skomplikowane wyzwanie. Nie przez przypadek są one potocznie nazywane „wielkimi udawaczami” ze względu na wygląd przypominający np. tłuszczaki, czyli łagodne guzy zbudowane z dojrzałych komórek tkanki tłuszczowej. W związku z tym istnieje poważne ryzyko błędnej interpretacji objawów – dlatego rozpoznawaniem tego typu chorób zawsze zajmują się najwyższej klasy specjaliści.

Najczęściej do wizyty u lekarza weterynarii skłania w przypadku mastocytomy u psa wyczuwalny guz skóry. W niektórych przypadkach jego rozmiar nie zmienia się, a w innych może wzrastać i to w błyskawicznym tempie. Z reguły każda zmiana skórna wymaga uważnej obserwacji oraz konsultacji ze specjalistą.

Tego typu guzy mogą być zarówno płaskie, jak i wypukłe. Zazwyczaj występują na skórze tułowia i kończyn, lecz bezpieczne nie są także pozostałe miejsca na ciele, takie jak: szyja, głowa, a nawet błony śluzowe. U kotów aż 60 procent przypadków tej choroby obejmuje właśnie głowę i szyję.

Czasami oprócz wykrycia zmiany towarzyszą czworonogowi także inne objawy:

• znaczna utrata wagi,
• częste wymioty,
• świąd,
• zaburzenia hormonalne.

Wyżej wymienione objawy są spotykane podczas wielu nowotworów i innych niedyspozycji – są mało charakterystyczne i nie dotyczą bezpośrednio guzów z komórek tucznych. W dalszym stadium choroby mogą też pojawić się różnego rodzaju reakcje zapalne w organizmie. Konkretne reakcje psa mogą się nieznacznie różnić.

Wyczuwalne guzki występują również w przypadku mastocytomy u kota. Objaw ten jest uważany za najbardziej charakterystyczny. Zmiany skórne u kocich pacjentów mają zróżnicowane rozmiary – najczęściej od kilku milimetrów do nawet dwóch centymetrów. Miejscem ich powstawania jest skóra właściwa, jednak często migrują do tkanki podskórnej.

Podczas rozpoznawania choroby bardzo ważne jest również zwrócenie uwagi na inne charakterystyczne cechy. Guzki zazwyczaj mają okrągły kształt, a także są twardej konsystencji. Zwróć też uwagę na liczbę zmian skórnych. U kotów pojedyncze grudki mogą występować pojedynczo lub mnogo. W większości przypadków tej choroby nowotworowej odnotowano jednak jednostkowe twory u kotów.

Poza tym nie można pominąć mastocytomy wywodzącej się z kocich narządów wewnętrznych, zwłaszcza węzłów chłonnych, wątroby czy śledziony. Takie przypadki są jeszcze trudniejsze do wykrycia, ponieważ na skórze pupila nie zachodzą widoczne zmiany. Tej chorobie mogą towarzyszyć takie objawy jak: apatia, brak apetytu czy utrata masy ciała.

Podstawowe zwalczanie mastocytomy u psa polega na chirurgicznym usunięciu zmiany. Zdarza się, że w skomplikowanych przypadkach jedna operacja nie wystarcza i trzeba wykonać kolejne zabiegi. Czasami też konieczne okazuje się wdrożenie dodatkowych form leczenia, a zwłaszcza chemioterapii. Dokładny plan walki z mastocytomą u psa zawsze ustala wykwalifikowany specjalista.

Proces leczenia kota bardzo przypomina metody stosowane u psiaków. Ze względu na często występującą formę łagodną tego nowotworu w wielu przypadkach wystarczy szybkie wykonanie zabiegu chirurgicznego. Im mniej agresywna mastocytoma, tym szybsze leczenie.

Nie bez znaczenia jest wiek zwierzęcia. Z reguły młodsze organizmy mają większe szanse na całkowite wyleczenie, lecz absolutnie nie wolno skreślać starszych kotów. Mastocytoma u kota to bardzo specyficzna choroba – małe mruczki często atakują nie pojedyncze, lecz liczne guzki w różnych odstępach czasu. Podobnie jak w przypadku psów, ustalenie dokładnej strategii leczenia zawsze należy do zadań specjalisty.

Na pozytywne wieści mogą liczyć zwłaszcza opiekunowie czworonogów chorujących na pierwsze lub drugie stadium mastocytomy u psa. Rokowania w tych przypadkach są oceniane jako względnie pozytywne, jeżeli guz zostanie jak najszybciej usunięty poprzez zabieg chirurgiczny. Gorzej wygląda sytuacja w przypadku trzeciego stopnia – wyleczenie zwierzęcia to wtedy bardzo trudne zadanie. Dokładne określenie szans na powodzenie leczenia zależy od takich czynników jak:

• stadium zaawansowania nowotworu,
• czas wykrycia choroby – im szybciej, tym większe szanse na wyleczenie,
• część ciała, na której znajduje się guz,
• wiek zwierzęcia.

Trzeci, zaawansowany stopień mastocytomy u psa jest znacznie bardziej skomplikowany. Leczenie w takich przypadkach często kończy się niepowodzeniem. Weterynarz opiera się wtedy na działaniach prowadzących do uśmierzenia bólu, ponieważ trudno liczyć na pozbycie się nowotworu. Walka z przerzutami zabiera organizmowi mnóstwo energii, więc w większości przypadków należy podjąć wszelkie kroki, aby zmniejszyć poziom cierpienia pupila. Jednocześnie trzeba się liczyć z tym, że w najbliższym czasie może zdarzyć się najgorsze.

Zazwyczaj lepsze rokowania są u kotów, ponieważ zwierzęta te są mniej narażone na złośliwą odmianę tego nowotworu. Ponad 90 procent guzów z komórek tucznych przybiera formę łagodną – statystyki te dotyczą zmian obejmujących skórę. Rzadką sytuacją jest wtedy występowanie przerzutów odległych bądź miejscowych. Równie dobrze przedstawiają się statystyki dotyczące nawrotu choroby. Zazwyczaj wznowienie dotyka zaledwie od zera do czterech procent przypadków. W przypadku narządów wewnętrznych mastocytoma bywa jednak agresywniejsza.

Guzy z komórek tucznych klasyfikuje się podobnie jak inne rodzaje nowotworów. Na podstawie złośliwości oceniane są rokowania i szanse na przeżycie w przypadku zachorowania na mastocytomę. Ogólne stopnie to: niska i wysoka złośliwość. Największe szanse na wyleczenie mają zwierzęta, których zaatakowała łagodna wersja choroby.

Obowiązuje też histologiczna klasyfikacja nowotworów:

• dobrze zróżnicowane – komórki i tkanki nowotworowe są bardzo zbliżone wyglądem do zdrowych;
• umiarkowanie zróżnicowane – pośredni stopień złośliwości;
• słabo zróżnicowane;
• niezróżnicowane;
• brak możliwości oszacowania stopnia złośliwości histologicznej.

Pierwszy z wymienionych stopni jest najkorzystniejszy dla chorego zwierzaka – niska złośliwość daje spore szanse na całkowite wyleczenie. Zdecydowanie najtrudniejszy do zwalczania jest stopień trzeci i czwarty, ponieważ cechuje je skłonność do szybkiego rozwoju nowotworu.

Istnieje szansa na usunięcie skórnego guza – mastocytomy u psa i kota – a także pełne wyleczenie. Rokowania zależą jednak od wielu czynników. W przypadku tej choroby nowotworowej podejmowane działania są niemal identyczne u tych zwierząt.