Żwirek dla kota wybiera się według czterech kryteriów: czy się zbryla, jak radzi sobie z zapachem, jak często wymaga pełnej wymiany i czy kot go zaakceptuje. Ostatnie kryterium bywa rozstrzygające. Koty niewychodzące muszą mieć swoją prywatną toaletę, bo w przeciwnym wypadku będą się załatwiały gdzie popadnie. Dobrze dobrany żwirek pochłania też wszelkie zapachy. O tym, że kocie odchody wydzielają intensywny i przykry dla otoczenia zapach, nie trzeba chyba nikogo przekonywać. A już na pewno nie tych kociarzy, którym książę pan kot choć raz nasikał do butów…
Bywa, że nieprzyjemny zapach unosi się nawet wtedy, kiedy kot dostanie specjalną zabudowaną kuwetę z drzwiczkami. Zanim sięgniesz po neutralizator zapachu, sprawdź częstotliwość sprzątania. Wytyczne AAFP/ISFM zalecają wybieranie odchodów co najmniej raz dziennie i mycie kuwety raz w tygodniu. Dezodoryzujących proszków radzą unikać, bo wiele kotów uznaje ich zapach za odpychający.
Ze żwirkiem jest tak samo jak z karmą: trzeba trafić w koci gust. Może się zdarzyć, że żwirek najwygodniejszy w użytkowaniu z punktu widzenia czyściciela kuwety wcale nie zyska aprobaty jej użytkownika. Jakie są rodzaje żwirków dla kota i na co się zdecydować?
Dla kogo sprawdzi się żwirek silikonowy?
Dla opiekunów, którzy chcą rzadziej zaglądać do kuwety, zwłaszcza gdy jest zabudowana. Żwirek potocznie zwany silikonowym to granulki wykonane z żelu krzemionkowego, czyli tzw. silikatu. Żel krzemionkowy, obojętny chemicznie, otrzymuje się z krzemianu sodu. To materiał, który doskonale chłonie wilgoć i przykre zapachy (także z powietrza), dlatego wykorzystywany jest do produkcji kociego żwirku oraz pochłaniaczy zapachów, z których korzysta się np. w łazienkach. Przezroczyste granulki silikatu wchłaniają koci mocz, dlatego kuweta nie wymaga czyszczenia po każdej wizycie kota, ale konieczne jest, oczywiście, wybieranie nieczystości.
Granulki silikatu są duże, więc roznoszą się mniej niż drobny bentonit, choć ich lekkość sprzyja rozsypywaniu poza kuwetę. Ale i w tym przypadku łatwo znaleźć rozwiązanie. Wystarczy kupić specjalną wycieraczkę, którą układa się przed kuwetą. Najprostsza wycieraczka to po prostu mata z tworzywa sztucznego, na której kot otrzepuje łapy. Można kupić i taką w postaci korytka z rusztem, z którego resztki żwirku wsypuje się z powrotem do kuwety.
Należy liczyć się z tym, że na pewnym etapie użytkowania żwirek silikonowy zżółknie i może być nieprzyjemny dla oka, dlatego lepiej nie użytkować go w kuwetach otwartych. Żwirek taki wymienia się w całości co 2–4 tygodnie przy jednym kocie, a przy kilku nawet co 7–14 dni. Silikatów nie należy spłukiwać w toalecie!
Kiedy wybrać żwirek bentonitowy?
Wtedy, gdy wolisz codziennie wybierać bryłki, zamiast wymieniać całą zawartość kuwety. Ten rodzaj naprawdę przypomina żwir. Bentonit to osadowa skała ilasta składająca się głównie z montmorylonitu o dużych możliwościach absorpcyjnych. Żwirek bentonitowy dobrze się zbryla, pochłaniając koci mocz, dzięki czemu łatwo sprząta się kuwetę. Bryłki trzeba jednak wyjmować codziennie. Im dłużej leżakują w kuwecie, tym większe ryzyko, że stworzą na dnie strukturę przypominającą zaprawę cementową, a taką naprawdę trudno odkuć od powierzchni. Należy też uważać, aby żwirek bentonitowy nie rozsypał się na podłodze i nie wszedł w kontakt z wodą, gdyż taka „cementowa powłoka” jest równie trudna do usunięcia.
Wydajność żwirków bentonitowych jest różna w zależności od rodzaju bentonitu użytego do ich produkcji oraz od wielkości samych granulek, które mogą być bardzo grube albo przypominać drobniutki piasek. Im drobniejszy żwirek, tym lepiej się zbryla, ale też łatwiej roznosi się po domu na kocich łapach.
Żwirek bentonitowy może być bezwonny albo nasączony dowolnym aromatem – lawendowym czy sosnowym. Jego wydajność jest różna, w zależności od tego, jak grubą warstwą sypiesz go do kuwety. Bentonitu pod żadnym pozorem nie można wyrzucać do toalety, gdyż w kontakcie z dużą ilością wody może skutecznie zapchać rury kanalizacyjne. Nie zawsze też da się go wyrzucać bezpośrednio do łazienkowego kosza na śmieci, ponieważ bryłki wydzielają przykry zapach. Lepiej wrzucać je do jednorazowych woreczków i szczelnie zawiązywać.
Co daje żwirek zeolitowy?
Mocną kontrolę zapachu bez zbrylania. Pasuje tam, gdzie kuweta stoi w małym mieszkaniu. Nazwa zeolit odnosi się do całej grupy minerałów zaliczanych do krzemianów. Żwirek zeolitowy doskonale pochłania mocz i neutralizuje zapachy.
Za tę skuteczność odpowiada budowa minerału. Zeolity mają porowatą strukturę krystaliczną i zdolność wymiany jonowej, dzięki której wiążą jony amonowe, które powstają z rozkładu mocznika przez bakterie i odpowiadają za ostry zapach kociego moczu. Zeolitowe żwirki występują w różnej granulacji, także z dodatkiem substancji zapachowych. Kot przyzwyczajony do drobnego piasku może potraktować grubszą granulację jako powód do bojkotu kuwety. Bez zbrylania żwirek wymienia się w całości raz na jakiś czas, a nieczystości trzeba wybierać częściej, bo nic ich nie scala w wygodną bryłę. W zamian nie ryzykujesz zacementowanego dna kuwety.
Czy żwirek drewniany sprawdza się w kuwecie?
Tak, u opiekunów szukających podłoża ekologicznego, pod warunkiem że kot zaakceptuje żywiczny zapach. Do produkcji granulatu używa się trocin sosnowych albo świerkowych, dlatego drewniany żwirek ma bardzo ładny żywiczny zapach. Niestety, nie wszystkie koty go akceptują.
Żwirku drewnianego nie spłukuj w toalecie, nawet jeśli producent to dopuszcza. Polskie prawo zakazuje wprowadzania do kanalizacji odpadów stałych zmniejszających przepustowość rur, także rozdrobnionych. Wodociągi wymieniają koci żwirek wprost wśród przyczyn zatorów. Drugi powód waży więcej: kał kota może zawierać oocysty Toxoplasma gondii, które przeżywają oczyszczanie ścieków i są odporne na chlor. Zużyty żwirek pakuj do szczelnej torebki i wyrzucaj do odpadów zmieszanych.
Żwirek z drewna może przybierać dwie formy.
Pellet
Pellet to granulki w postaci małych wałeczków, które pod wpływem wilgoci rozpadają się na drobniutkie wiórki lub pył, który opada na dno kuwety. Na górze zostają więc suche wałeczki, a dno kuwety z czasem zaczyna pokrywać warstwa trocin/pyłu. Nie dochodzi do zbrylania, przez co kot może taki pył roznosić po mieszkaniu na łapach. Pellet, podobnie jak silikat, należy po wyznaczonym okresie użytkowania w całości wymienić na nowy.
Kruszon
Kruszon to drobne wiórki lub trociny, pod wpływem cieczy sklejające się i tworzące zwarte bryłki, które łatwo usunąć z kociej kuwety. Działa więc jak bentonit, tyle że na surowcu drzewnym. Bryłki są przy tym lżejsze i bardziej kruche niż bentonitowe. Łopatkę prowadzi się wolniej, żeby nie rozpadły się z powrotem na trociny.
Dla kogo jest żwirek kukurydziany?
Dla opiekunów, którzy szukają podłoża w pełni biodegradowalnego, bez surowca mineralnego. Ten rodzaj, także w pełni ekologiczny, powstaje z produktów ubocznych przerobu kukurydzy: skrobi i rozdrobnionych kolb. Zbrylanie zapewnia skrobia, choć wiele receptur wspiera ją naturalnym środkiem wiążącym, najczęściej gumą guar. Podłoże dobrze chłonie wilgoć i zapachy. Kociętom poniżej czwartego miesiąca weterynarze zalecają jednak podłoża niezbrylające, czyli pellet drzewny albo granulat papierowy. Kukurydza się zbryla, a jako produkt spożywczy zachęca kocię do próbowania.
Zbryla się dobrze, choć bryłki są delikatniejsze od bentonitowych, więc przy wybieraniu łatwiej je rozkruszyć. Jeśli kot zjada żwirek, zamiast szukać bezpiecznego rodzaju, ustal z lekarzem przyczynę, bo zjadanie żwirku bywa sygnałem niedokrwistości lub niedoborów.
Najczęstsze pytania o żwirek dla kota
Jak często wymieniać żwirek w kuwecie?
Odchody wybiera się co najmniej raz dziennie, niezależnie od rodzaju żwirku, a samą kuwetę myje się raz w tygodniu. Tak zalecają wytyczne AAFP/ISFM. Terminy pełnej wymiany dla każdego rodzaju są w tabeli wyżej.
Ile żwirku sypać do kuwety?
Warstwa powinna być na tyle gruba, żeby kot mógł zakopać odchody. W praktyce to co najmniej 3 cm, a zwykle około 5 cm według AAFP/ISFM i Ohio State. Przy bentonicie grubsza warstwa oznacza też dłuższą żywotność żwirku, bo bryłki nie sięgają dna kuwety i do niego nie przywierają.
Jak przyzwyczaić kota do nowego żwirku?
Najpewniejszy sposób to postawić drugą kuwetę z nowym żwirkiem obok starej i pozwolić kotu wybrać, a poprzednią wycofać dopiero potem . Alternatywa to stopniowe mieszanie nowego żwirku ze starym przez kilka dni. Nagła podmiana bywa powodem, dla którego kot zaczyna załatwiać się poza kuwetą. Koty najczęściej wybierają podłoże drobne, piaskowe, dlatego przy zmianie zaczynaj od podobnej granulacji.
Czy kot zaakceptuje żwirek zapachowy?
Aromatyzowane podłoża, na przykład lawendowe czy sosnowe, bywają odrzucane przez koty, bo kocie powonienie jest dużo czulsze od ludzkiego. Jeśli po zmianie na wersję zapachową kot zacznie szukać innego miejsca, wróć do bezwonnej. Zapach maskuje problem dla człowieka, a kuweta służy kotu.
