Jak wybrać karmę dla psa, na co zwrócić uwagę na etykiecie?

Najlepsze rozwiązanie to zwykle żywienie mieszane, karmą suchą i mokrą w odpowiednich proporcjach. Tak rekomendują odpowiedzialni producenci żywności dla pupili, a na opakowaniach ich produktów znajdziemy szczegółowe wytyczne co do ilości i proporcji karm. Butcher’s zaleca proporcje 50:50 albo 75:25, w tym drugim wariancie z przewagą karmy mokrej.

Na rynku żywności dla psów znajdziesz szeroki wybór karm. Podstawowy podział to karmy suche i mokre. Możemy zdecydować się na jedną z nich oraz dobrać jej odpowiedni rodzaj, biorąc pod uwagę cechy i potrzeby naszego zwierzaka. W większości przypadków decyzja co do stosowania karmy suchej lub mokrej należy wyłącznie do opiekuna czworonoga. Cztery kryteria porządkują ten wybór w praktyce:

Żadne z tych czterech kryteriów nie opisuje wartości odżywczej. Ta wynika ze składu. W wyjątkowych sytuacjach, ze względów zdrowotnych psa, weterynarz może zalecić stosowanie karmy suchej lub karmy mokrej. Decyzję o wyborze jednej z nich może również pomóc nam podjąć pies.

Karmę dopasowaną do etapu życia, bo jedna karma przez całe życie psa nie wystarczy. Potrzeby żywieniowe psa zmieniają się wraz z wiekiem. Po odsadzeniu szczenię potrzebuje znacznie więcej energii niż dorosły pies o tej samej masie ciała. Zapotrzebowanie spada dopiero wtedy, gdy zwierzak osiągnie około połowy docelowej masy. Zwiększone zapotrzebowanie energetyczne mają również suki w okresie ciąży i laktacji.

Z kolei psy stare mogą mieć równocześnie zmniejszone zapotrzebowanie na energię, ale zwiększone na określone składniki pokarmowe. Te składniki spowalniają procesy starzenia się organizmu i wspierają profilaktykę zdrowotną.

• Szczenięta i juniory – np. Butcher’s Original Junior albo Butcher’s Pro Junior Mini; szerzej o doborze w poradniku jak wybrać karmę dla szczeniaka
• Psy dorosłe – karmy pełnoporcjowe na co dzień
• Suki w okresie ciąży i laktacji – zwiększona dawka energii
• Psy stare i seniory – karmy senioralne, wspierające m.in. stawy

Szczególne potrzeby żywieniowe mogą mieć psy sportowe i psy pracujące. Ułożenie odpowiedniej diety, optymalnie zaspokajającej wszystkie potrzeby takich czworonogów, wymaga konsultacji z lekarzem weterynarii albo ze specjalistą do spraw żywienia zwierząt.

Tak. Wielkość rasy przekłada się wprost na zapotrzebowanie energetyczne, a producenci idą za tym podziałem. Zapotrzebowanie energetyczne dorosłego maltańczyka czy yorka będzie niewielkim procentem zapotrzebowania energetycznego niemieckiego doga, mastifa czy nowofundlanda.

• Rasy miniaturowe i małe – niektórzy producenci oferują dla nich jeden produkt, w ofercie innych znajdziesz osobną karmę dla psów miniaturowych i osobną dla psów małych; u nas to Butcher’s Pro Series, w tym Butcher’s Pro Junior Mini
• Rasy średnie – karmy dla psów o masie pośredniej
• Rasy duże i olbrzymie – możemy kupić karmę przeznaczoną dla przedstawicieli obu grup albo dedykowaną wyłącznie psom dużym; karmienie psów dużych ras rządzi się osobnymi regułami

Brzmi to banalnie i takie właśnie jest. W sklepie łatwo jednak sięgnąć po opakowanie z sympatycznym psem na etykiecie, nie sprawdzając, dla jakiego zwierzaka producent przygotował ten produkt. Gatunek zwierząt i instrukcja podawania są na etykiecie obowiązkowe, a przeznaczenie dla psa konkretnej wielkości producenci podają dobrowolnie.

Karma specjalistyczna przydaje się wtedy, gdy pies choruje przewlekle lub okresowo boryka się z jakimś schorzeniem. Konieczne może być wówczas sięgnięcie po karmę funkcjonalną, dedykowaną wspieraniu psów z konkretnym problemem. Na rynku są już dostępne wysokiej jakości karmy dla psów borykających się niemal z każdym problemem zdrowotnym. Wybór jest naprawdę szeroki.

Producenci żywności dla psów oferują m.in. karmy stosowane przy chorobach skóry, stawów, nerek i wątroby, przy zaburzeniach żołądkowo-jelitowych oraz przy cukrzycy. Osobne grupy produktów odpowiadają na inne potrzeby:

• psy otyłe – np. Butcher’s Pro Series Light
• psy w trakcie rekonwalescencji – po chorobie czy operacji
• psy z alergią – karmy, z których składu wykluczono konkretne alergeny; szerzej w tekście o karmie dla psa z alergią
• psy po sterylizacji – karmy uwzględniające zmianę zapotrzebowania po zabiegu

W szczególnych przypadkach lekarz weterynarii może zalecić karmę dietetyczną, w sklepach i lecznicach nazywaną weterynaryjną. To pasza przeznaczona do szczególnych potrzeb żywieniowych w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2020/354. Czym innym jest pasza lecznicza, która zawiera weterynaryjny produkt leczniczy. Obie stosuje się na zalecenie lekarza weterynarii, a nie z własnego wyboru w sklepie.

Poszukać innej, bo najlepszy skład nie zadziała w misce, której pies nie tknie. Nawet najlepsza karma nie zapewni zwierzakowi dobrego samopoczucia, świetnej kondycji i składników odżywczych w optymalnych proporcjach, jeśli pies nie będzie chciał jej jeść. Każdy opiekun psa musi zdawać sobie z tego sprawę.

Może się więc okazać, że droga do idealnej karmy, którą pies będzie przyjmował z chęcią i w wystarczających ilościach, prowadzi przez konieczność wypróbowania minimum kilku propozycji. Ile prób to za dużo?

Twardej granicy nie ma. Zdarza się za to, że po pewnym czasie dana karma po prostu psu się znudzi. Wówczas trzeba ją wymienić. Zmiana karmy po odmowie to normalny etap poszukiwań. Warto przy tym obserwować, czy pies odrzuca jeden produkt, czy cały rodzaj karmy, bo to dwie różne informacje.

Na każdej etykiecie znajdziesz informacje ogólne oraz dane szczegółowe. Do ogólnych należą nazwa i opis produktu, gatunek zwierząt, nazwa i adres podmiotu odpowiedzialnego za etykietowanie, masa netto, numer partii oraz minimalny okres trwałości. Szczegółowe to skład surowcowy, zawartość dodatków i wyniki analizy chemicznej, a do tego instrukcja podawania z wielkością zalecanych porcji dla psów o określonej wadze.

Producenci żywności dla czworonogów są zobowiązani do umieszczania tych informacji na etykiecie znajdującej się na każdym jednostkowym opakowaniu. To nie jest dobra wola producenta. Na karmie musi się też znaleźć kontakt dla nabywcy: bezpłatny numer telefonu, adres e-mail albo strona, pod którymi dopytasz o dodatki i surowce (WIJHARS).

Kiedy wiesz już, jakiego rodzaju karmy potrzebuje Twój pies, przychodzi czas na analizę składu konkretnych propozycji. Skład karmy podawany jest według zawartości poszczególnych składników, w kolejności od tych, których jest najwięcej, do tych, których jest najmniej. Wszystkie surowce są ważone przed produkcją, dlatego ich ostateczna zawartość różni się od tej podanej na etykiecie. Z 1 kg mięsa po wysuszeniu pozostaje około 300 g tzw. suchej masy, a z 1 kg zboża około 860–900 g.

Dobrą praktyką jest podawanie przez producenta procentowego udziału danego składnika w ogólnym składzie karmy. Nie każdy to robi. Nasza zasada brzmi tak: im krótsza etykieta, tym czystszy skład i tym łatwiej ocenić karmę.

Pełnoporcjowa pokrywa całe dzienne zapotrzebowanie psa, uzupełniająca tylko jego część. Obowiązkowo na etykiecie znajdzie się też określenie, czy mamy do czynienia z karmą pełnoporcjową, czy uzupełniającą.

Karma pełnoporcjowa to posiłek kompletny i odpowiednio zbilansowany, zaspokajający dzienne zapotrzebowanie psa na wszystkie składniki odżywcze, w odpowiednich ilościach i proporcjach. Producent, który umieszcza taką informację na etykiecie, deklaruje, że karma wystarcza do zapewnienia dziennej dawki pokarmowej w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 767/2009.

Poziomy poszczególnych składników odżywczych producenci zrzeszeni w FEDIAF opierają na wytycznych żywieniowych FEDIAF w edycji 2025. Te wytyczne to samoregulacja branży, którą producenci przyjmują dobrowolnie.

Karma pełnoporcjowa może być przeznaczona dla zwierząt w każdym wieku i dowolnym stanie fizjologicznym. Zdecydowanie częściej bywa dedykowana psom na konkretnym etapie życia albo z konkretnymi potrzebami, a wtedy jasna informacja o tym musi znaleźć się na etykiecie.

Karma uzupełniająca to posiłek niekompletny. Najczęściej taka karma ma wysoką zawartość konkretnych składników, ale nie zaspokaja wszystkich potrzeb żywieniowych psa:

• produkty przeznaczone do mieszania z innymi karmami, np. z jedzeniem domowym dla psa
• produkty suplementujące określone składniki, np. kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6
• przekąski, smaczki i gryzaki, stosowane podczas treningu lub zapewniające psu zajęcie

Karma uzupełniająca może być stosowana wyłącznie w połączeniu z innymi karmami.

Mięso i surowce pochodzenia zwierzęcego to najważniejsza kategoria składu i baza karmy dla psiego mięsożercy. W składzie karmy pojawiają się cztery określenia i każde znaczy co innego. Co kryje się pod tymi nazwami?

• mięso – wszystkie części zwierząt rzeźnych i łownych, także mięśnie szkieletowe ssaków i ptaków, nadające się do spożycia przez ludzi
• świeże mięso – mięso niepoddane żadnym procesom obróbki, poza chłodzeniem, mrożeniem lub szybkim mrożeniem
• podroby – świeże mięso inne niż mięso tuszy, w tym wnętrzności i krew
• uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego (UPPZ) – materiały pochodzenia zwierzęcego, których ludzie nie spożywają, dopuszczone w żywieniu zwierząt, np. przetworzone białko zwierzęce i tłuszcze zwierzęce

UPPZ są kategoryzowane i zagospodarowywane zgodnie z konkretnymi przepisami i wytycznymi UE oraz podlegają nadzorowi Inspekcji Weterynaryjnej. Do karm dla psów i kotów wolno stosować wyłącznie materiał kategorii 3.

W karmach dla psów występują też surowce pochodzenia roślinnego. Są to przede wszystkim zboża, czyli pszenica, kukurydza, jęczmień, owies i żyto. Do tego dochodzą pseudozboża, jak gryka i komosa ryżowa, a także rośliny strączkowe, warzywa oraz owoce.

Skład przedstawia się na etykiecie w formie listy zbudowanej albo z kategorii surowców, albo z nazw poszczególnych surowców. Kategoria brzmi „mięso i produkty pochodzenia zwierzęcego”, nazwa konkretna to kurczak, indyk czy jagnięcina. Najlepsza karma dla psa powstaje z najwyższej jakości surowców, bezpiecznych pod względem mikrobiologicznym i niezanieczyszczonych, w ilościach zaspokajających potrzeby żywieniowe zwierzaka.

Rozporządzenie (WE) nr 1831/2003 dzieli dodatki paszowe na pięć kategorii, a w karmach dla psów spotkasz cztery z nich:

• odżywcze, w przepisach nazywane dietetycznymi – witaminy, minerały i aminokwasy
• zootechniczne – np. polepszające strawność karmy lub stabilizujące florę jelitową
• technologiczne – np. konserwanty, zagęszczacze, stabilizatory czy emulgatory
• sensoryczne – aromaty i barwniki

Piąta kategoria, kokcydiostatyki i histomonostatyki, dotyczy drobiu i królików. Psów nie obejmuje. Chcąc zapewnić psu dostęp do najwyższej jakości karmy, szukaj produktów bez dodatków technologicznych i sensorycznych. Dodatki funkcjonalne to co innego, powinny być jasno opisane na etykiecie karmy funkcjonalnej. Wszelkie kwestie związane ze stosowaniem dodatków podlegają odpowiednim regulacjom i muszą być zgodne z normami. W produktach marki Butcher’s nie znajdziesz dodatków technologicznych ani sensorycznych.

Hasła o zawartości surowca to twarde deklaracje procentowe producenta. W nazwach produktów żywnościowych dla zwierząt pojawiają się różne sformułowania nawiązujące do składu danej karmy. To określenia, które podlegają ścisłym regulacjom i są równoznaczne z konkretnymi deklaracjami producenta. Jak rozumieć te hasła?

Progi dla tych haseł ustala kodeks znakowania FEDIAF, a rozporządzenie (WE) nr 767/2009 wymaga podania procentowej zawartości surowca wyeksponowanego w nazwie. Różnica między karmą „z kurczakiem” a karmą „o smaku indyka” nie sprowadza się do gatunku mięsa. Pierwsza deklaruje minimum 4% surowca, druga mniej niż 4%. Hasła z opakowania czytaj jak liczby.

Pięć rzeczy sprawdzisz w sklepie w niecałą minutę:

• Przeznaczenie – dla jakiego gatunku i etapu życia przygotowano karmę
• Typ karmy – pełnoporcjowa czy uzupełniająca
• Skład – co zajmuje pierwsze miejsca listy i czy producent podał procenty
• Dodatki – czy w składzie są aromaty, barwniki i konserwanty
• Instrukcja podawania – jaka porcja przypada na masę ciała Twojego psa

Wybierając karmę dla psa, warto mieć świadomość, że dobre decyzje w tym obszarze bezpośrednio przekładają się na zdrowie i kondycję pupila. Umiejętność odczytywania i interpretowania informacji umieszczonych na etykietach to klucz do sukcesu. Szczegóły dotyczące składu, ilości i proporcji oraz pochodzenia poszczególnych surowców pozwalają wybierać mądrze na każdym etapie życia psa. Brak odpowiedzi na którykolwiek z pięciu punktów też jest informacją o produkcie. Sprawdź etykietę karmy, którą masz w domu, i porównaj ją z tą listą.

Czy karma dla psa musi zawierać zboża?

Nie. Zboża to jeden z surowców roślinnych, obok warzyw, owoców i roślin strączkowych. Pasztety z linii Butcher’s Original powstają bez zbóż, przez co są naturalnie bezglutenowe.

Czy żwacz wołowy w karmie to dobry składnik?

Tak, choć nazwa brzmi mało apetycznie. Żwacz to podrób bogaty w białko i witaminy z grupy B, a my nazywamy go psim superfoodem. W recepturze Butcher’s Original Tripe żwacz pojawia się od 1987 roku.

Czy dłuższa lista składników oznacza lepszą karmę?

Nie. Z naszej praktyki wynika, że dłuższa lista zwykle oznacza więcej surowców uzupełniających i dodatków technologicznych. O wartości odżywczej decyduje co innego: analiza chemiczna i kolejność surowców na etykiecie.

Czy karmę uzupełniającą można podawać jako jedyny posiłek?

Nigdy jako jedyny. Z definicji nie pokrywa całego dziennego zapotrzebowania psa, więc sprawdza się jako uzupełnienie karmy pełnoporcjowej albo jako nagroda podczas treningu.